در این قسمت نظرات پژوهشگران جهان در این باره بیان میشود. امروزه پژوهشگرانی چون دکتر خوان کول[۱] ، استاد مطالعات خاورمیانه دانشگاه میشیگان و رئیس سابق مطالعات خاورمیانه، دکتر دنیس مک اونین[۲] و فیچیکیا[۳] از تشکیلات جهانی بهائیت در جهان غرب به جد انتقاد کردهاند.
آنان معتقدند ساختار شورای ۹ نفره رهبریت تشکیلات جهانی بهائیت گرایش های شدید بنیادگرایی دارد تا گرایشهای لیبرالیستی، و مؤلفههای فرقهای در آن به شدت در حال افزایش است؛ تا جایی که به اعتقاد دکتر فیروز کاظم زاده، استاد تاریخ روسیه در دانشگاه بیل و سخنگوی بهائیان آمریکا، ساختار تشکیلات بهایی لزوماً منطبق بر دموکراسی در آمریکا نیست، بلکه متعهد به رعایت تئوکراسی[۴] جامعهی بهایی است.[۵]
مک اون نیز در تبیین نظام اداری بهایی به تئوکراسی دیکتاتور مآب اشاره می کند؛ تا جایی که اودو شفر[۶]، از پژوهشگران برجستهی بهایی و عضو سابق محفل ملی بهائیت در آلمان، نگاه بهائیان به مرکز جهانی بهایی (بیت العدل اعظم) را که به عصمت آن قائل هستند، همانند نگاه به معبد دلف میداند و معتقد است بهائیان به یک الهام شبه نبوی از سوی روح القدس در بیت العدل اعظم معتقدند و روح القدس را نیز همچون یک خدای ماشینی در هدایت بیت العدل اعظم تلقی میکنند.
تشکیلات بهائیت به دلیل ساختار فرقه ای خود در جهان غرب کمترین اقبال را دارد.[۷] غربیان بهائیت را یک مسلک شبه عرفانی شرقی میدانند که لباسی به ظاهر از دنیای مدرن به تن کرده است. همان گونه که هامر رومر[۸] پژوهشگر آلمانی، معتقد است بهائیت یک مسلک درویش مآب محسوب میشود و فقط به لطف تقارن با جنبشهای فرهنگی ملهم از غرب در خاورمیانه بوده که لباسی مدرن بر تن کرده است تا پیوندهای خود را با سایر سلسله های درویشی پنهان کند. پروفسور نالینو[۹]، استاد دانشگاه روم، نیز بهائیت را آمیزه ای از توهمات شرقی و آرا و عقاید غربی و نقابی برای بی قیدی مذهبی میداند.
اودو شفر به دلیل استقبال نکردن غرب از بهائیت اشاره میکند که عقاید بهایی در سیستماتیک کردن و عرضهی محققانهی تعالیم خود بسیار ضعیف است. وی در مقام مقایسهی مطالعات فلسفی مذهبی و علم کلام با اسلام اذعان میکند جامعهی بهائی در مرحلهی نوزادی به سر میبرد. همچنین معتقد است در بهائیت نظریه های بنیادی فلسفی دربارهی نقش عقل و منطق اخلاق و سیاست مورد پژوهش قرار نگرفته است.
از نظر او بدون تردید احکام جزایی کتاب اقدس بهائیان کاملاً مخالف تصور ارزشهای حاکم بر دنیای غرب و نیز مخالف خواسته های متخصصان امور جنایی مدرن است و با ناامیدی این گونه بیان میکند که به نظر می رسد کمتر بتوان این مسائل را در بحثهای مستقیم در جامعهی امروزی مطرح کرد؛ جامعه ای که جز دلایل منطقی و عقلانی دلیل دیگری را نمی پذیرد. او دو شفر همچنین با اشاره به این عقیدهی بهائیان که “بهاء الله همه چیز را بیان کرده است و انسان برای کشف حقیقت نیازی به فلسفه ندارد”، به این نتیجه می رسد که این ممکن است جامعهی بهائی را به نگرشهای فرقه گرایانه سوق دهد.[۱۰]
مواژان مون[۱۱]، از پژوهشگران مشهور بهائیت، خود اذعان دارد که جوامع بزرگ بهایی در بخشهای فقیر جهان متمرکزند؛ یعنی در جنوب آسیا، آفریقا، آمریکای لاتین و بعضی از جزایر اقیانوس آرام و بزرگترین جامعهی بهایی جهان نیز در هندوستان است. به گفتهی او بیشتر آنها از جوامع روستایی هستند و بسیاری از روستاییان جهان سوم که در سالهای اخیر بهایی شده اند، بیسوادند. وی اذعان دارد اکنون امر بهایی عمدتاً دیانتی جهان سومی است؛ در آسیای شرقی توسعهی بهائیت موفق نبوده و در کشور چین و کرهی شمالی از آنجایی که به رسمیت شناخته شده و هیچ فعالیت سازمان یافتهی بهایی وجود ندارد، توسعه بسیار کند بوده است. در کشورهایی چون ژاپن و کره جنوبی که آزادی مذهبی برقرار است، وضعیت بهائیت مشابه اروپای غربی است و رشد مناسبی ندارد.[۱۲]
[۱] Dr. Juan Cole
جان ریکاردو آی “توان” کول (متولد ۲۳ اکتبر ۱۹۵۲) یکی از اندیشمندان و مورخان آمریکایی معاصر در حوزهی خاورمیانه و جنوب آسیاست. او استاد تمام کرسی “ریچارد میچل کالیگیت” رشتهی تاریخ در دانشگاه میشیگان است. کول چندین کتاب با موضوع خاورمیانه مدرن چاپ کرده است و مترجم بعضی متون عربی و فارسی به انگلیسی است. او که از خانواده ای مسیحی بود، در سال ۱۹۷۲ به بهائیت روی آورد، ولی در سال ۱۹۹۶ در پی اختلاف شدید با تشکیلات بهایی از آن خارج شد.
[۲] Dr. Dennis McAnynian
[۳] Francesco Fichika
به گزارش خبرگزاری فارس، فرانچسکو فیچیکیا متولد سال ۱۹۴۶ در سال ۱۹۷۱ به عضویت محفل بهایی سوئیس درآمد. از نوامبر سال ۱۹۷۳ در زوریخ در سمت مددکار اجتماعی استخدام شد. پس از مطالعه ی کتاب هرمان زیمر فیچیکیا در آگوست سال ۱۹۷۴ از نظرات تشکیلات بهائیت انتقاد کرد و به پیروی از نظریهی زیمر الواح وصایای عبدالبهاء را که همراه کتاب اقدس نزد بهائیان منشور نظم اداری تشکیلات بهائیت محسوب میشود، جعلی دانست و مؤسسهی ولایت امر الله را که در الواح وصایا تعیین شده، غاصب خواند؛ وی معتقد است آن توسط شوقی افندی غصب شده است.
فیچیکیا پس از مکاتبه با مرکز جهانی بهائیت در حیفا و گفت و گوهای بسیار با نمایندگان انتصابی تشکیلات بهایی، سرانجام در اواخر نوامبر سال ۱۹۷۴ الصراف خود را از عضویت در تشکیلات بهائیت اعلام کرد. پس از مدت کوتاهی تشکیلات بهائیت طرد روحانی او را اعلام کرد. در اوایل سال ۱۹۷۵، فیچیکیا مطلبی با عنوان نامهی یک خواننده به یک روزنامه روزانه زوریخ در ۱۱ فوریه ۱۹۷۵ منتشر و در سطحی گسترده انتقادات خود را به تشکیلات بهائیت مطرح کرد. پس از مدت کوتاهی در اوت ۱۹۷۵ مقاله ای با عنوان بهائیگری، یک آینده نامعلوم برای دین آینده در نشریهی ادواری دفتر مرکزی کلیسای پروتستان موسوم به ۱۵/ ۱۶ متریادینست شماره ۳۸ (۱۹۷۵) منتشر کرد.
این مقاله، مقدمهی انتشار کتابش در سال ۱۹۸۱ با عنوان آیا بهائیت دین جهانی در آینده است؟ پژوهشی نقادانه در تعالیم، تاریخ و تشکیلات آن شد. این کتاب را وی وی ایچ دفتر مرکزی کلیسای پروتستان آلمان مختص مسائل عقیدتی منتشر کرد. کتاب فیچیکیا دارای ساختاری سیستماتیک، ارجاعات، یادداشت های متعدد، نقل قولهایی از آثار علمی، منابع مطالعاتی و منابع اصلی بهائی است. این کتاب از اصطلاحات عربی و یونان باستان و نیز اصطلاحات اصلی فارسی و عربی استفاده کرده است؛ همچنین یک جدول نمایش تلفظ کلمات عربی و فهرستی از مراجع را عرضه کرده است. این کتاب مورد اقبال پژوهشگرانی همچون میشل میلدن برگر، جوزف هنینگر، هانس یواخیم کلیمکات، اولاف شومان، هانس والد نفلس، گونتر لانتسکووسکی و کریستین کانویر قرار گرفت.
[۴]Theocracy
[۵] فرانچسکو فیچیکیا، آیا بهائیت دین جهانی در آینده است؟ فصل ۸، صص ۲۷۸-۳۰۰
[۶] Udo Schaefer
[۷] فرانچسکو فیچیکیا، آیا بهائیت دین جهانی در آینده است؟ فصل ۸، صص ۲۷۸-۳۰۰
[۸] Hummer Romer
[۹] Professor Odoshofer Nalino
[۱۰] فرانچسکو فیچیکیا، آیا بهائیت دین جهانی در آینده است؟ فصل ۸، صص ۲۷۸-۳۰۰
[۱۱] Mavajan
[۱۲] همان





