انگلیس رقیب استراتژیک روس در منطقه، همواره با چشمانی باز حوادث داخلی ایران را تعقیب میکرد تا در زمان مناسب از آن در جهت منافع خود استفاده نماید. سفیر انگلستان در ایران گزارشهای لحظه به لحظه وضعیت قيام بابیان را به وزارت خارجه دولت متبوع خود ارسال مینمود. اسماعیل رائین در کتاب انشعاب در بهائیت بخشی از اسناد گزارشهای مذکور را منتشر نموده است.
زمانی که فرقه بابی در نزاعهای درونگروهی دهه ۱۲۴۲ ش در عثمانی به دو گروه « ازلی» و «بهائی» تجزیه و تقسیم شد، ازلیها شکار انگلیس شدند و بهائیان همچنان در سهم روسیه باقی ماندند. لرد کرزن سیاستمدار مشهور انگلیسی، خبر از برقراری مقرری دولت بریتانیا برای یحیی صبح ازل میدهد.
با وقوع جنگ جهانی اول، حضور و فعالیت دولت بریتانیا در خاورمیانه و ب ویژه ایران بیش از پیش گردید. این امر زمینه تقویت روابط با رهبران بهائی را فراهم ساخت و به مرور بهائیان نیز وامدار محبت انگلیسیان شدند.[۱]
با فروپاشی امپراتوری تزاری در اواخر جنگ جهانی اول و روی کار آمدن کمونیستها که به بهائیان به چشم زائده دولت تزاری مینگریستند، بهائیان حمایتهای پیشین همسایه شمالی ایران را از دست رفته تلقی کردند و اندکاندک قبله نمای سیاسی خود را به سمت لندن تنظیم و تکیه به دولت بریتانیا را جایگزین حمایتهای روس نمودند.
حمایت و همکاری بریتانیا با بهائیان ماهیتی دوسویه داشت؛ در قبال حمایتهای سیاسی بریتانیا از بهائیان آنها نیز در خوشخدمتی به بریتانیا کم نگذاشتند. بزرگترین خوشخدمتی بهائیان به بریتانیا کمکهای مالی و آذوقهای به قوای انگلستان بود که توان ارتش این کشور در مقابله با قوای عثمانی را افزایش داد و زمینه پیروزی بریتانیا بر عثمانی را فراهم ساخت.
تأثیر این کمک به حدی بود که دولت بریتانیا بهصورت رسمی از عبدالبهاء که آن روزها رهبر بهائیان بود، تشکر کرد و طی یک مراسم رسمی لرد آلنبی فرمانده نظامی منطقه نشان مخصوص پادشاهی و لقب «سر» (Sir) را به عبدالبهاء اعطا نمود.
اعطای نشان و لقب به عباس افندی (عبدالبهاء) که بیانگر شناسایی و حمایت دولت بریتانیا از بهائیان بود، خوشحالی و سرور زائد الوصفی در خانواده رهبری بهائیان در پی داشت.[۲]
حسن نیکو از مبلغین سابق بهائی که بعدها مسلمان شد، اعطاء لقب و نشان مزبور از سوی انگلیسیها به عباس افندی (عبدالبهاء) را پاداش خدمات وی به آنها و جاسوسی بهائیان به دستور عبدالبهاء در ایران برای انگلیس در هنگامه جنگ جهانی میان متفقین و متحدین میداند.[۳]
عبدالبهاء در ۱۲۸۹ تا ۱۲۹۱ ش (۱۹۱۳ – ۱۹۱۱ م) سفری به اروپا و آمریکا کرد و طی سخنرانیهای متعددی که در مجامع گوناگون آن دیار ایراد نمود، صراحتاً از انگلیس و آمریکا جانبداری کرد.
برای نمونه در یکی از سخنرانیهای خود در سال ۱۲۸۹ ش (۱۹۱۱ م ) مدعی شد که «اهالی ایران بسیار مسرورند از این که من آمدم، اینجا. این آمدن من اينجا سبب الفت بین ایران و انگلیس است. ارتباط تام بین دو کشور حاصل میشود و نتیجه به درجهای میرسد که به زودی از افراد ایران جان خود را برای انگلیس فدا میکنند و همین طور انگلیس خود را برای ایران فدا نماید!»[۴]
شواهدی تاریخی ارتباط بهائیت و انگلیس
۱. به نوشته شوقی افندی زمانی که بهاءالله در تبعید عراق بسر میبرد، ژنرال کمبل کنسول انگلیس در بغداد باب مراوده و مکاتبه با وی را گشود و طی نامهای به او پیشنهاد داد که تبعیت دولت انگلیس را قبول و در تحت حمایت آن دولت درآید و حضوراً نیز متعهد شد که هرگاه مایل به ارسال پیامی به ملکه ویکتوریا باشد، در مخابره آن به لندن اقدام خواهد کرد.
حتی معروض داشت، حاضر است ترتیباتی فراهم سازد که محل استقرار بهاء به هندوستان یا هر نقطه دیگر که مورد نظر وی باشد، تبدیل یابد.[۵]
۲. عباس افندی (عبدالبهاء) از سلطه انگلیسیها بر قدس به گرمی استقبال کرد و طی نوشتهای سلطه غاصبانه انگلیس بر قبله اول مسلمین را برپا شدن خیمههای عدالت شمرد و ضمن سپاس خداوند بر این نعمت، تأییدات و جاودانگی سایه گسترده این امپراتور دادگستر را خواستار شد.[۶]
۳. مانکجی لیمجی هوشنگ هاتریا، عنصر اطلاعاتی انگلیس در هندوستان برای حل و فصل مسائل ایرانیان زرتشتی در حدود سال ۱۲۷۰ ق از طریق بغداد وارد ایران شد. او در ایران از طریق میرزا ابوالفضل گلپایگانی با بهائیان مرتبط شده و مهرومومها باب همکاری او با ایشان باز بود.[۷]
۵. در سال ۱۹۰۸ م ( ۱۲۸۷ ش) کریم دو اتگر (متوفی ۱۹۱۸ م / ۱۳۹۶ ش ۱۳۳۶ ق)، عامل ترور نافرجام شیخ فضلالله نوری همراه افراد دیگری از جمله میرزا محمدنجات خراسانی عضو فرقه بهائی و مرتبط با سفارت انگلیس دستگیر شد. به گفته سیدحسن تقیزاده، در جلسات بازجویی از محمدنجات نماینده سفارت انگلیس شرکت میکرد و مواظب بود که نتوانند به میرزا محمد زور بگویند!
۵. با شکست دولت عثمانی و تقسیم کشور بزرگ عثمانی به چند کشور کوچکتر و مهاجرت یهودیان جهان به منطقه فلسطین که با چراغ سبز دولت بریتانیا آغاز شده بود، اندکاندک زمینه تأسیس دولت اسرائیل فراهم آمد.
این بار نیز بهائیان ترجیح دادند، بهجای حمایت از فلسطینیان به پشتیبانی از یهودیان که مولود سیاستهای استعماری و تفرقهبرانگیز انگلیس در منطقه بود، بپردازند.
دولت اشغالگر اسرائیل نیز از هیچگونه حمایتی نسبت به آیین بهائیت فروگذار ننمود. آزادی برگزاری مراسم بهائی، معافیت مقامات بهائیت و توابع آن از مالیاتهای دولت اسرائیل و پارهای دیگر از ارفاقات و امکانات رفاهی که دولت اسرائیل در اختیار بهائیان قرار داد،[۸] قرائن محکمی بر همسویی اهداف رژیم صهیونیستی با تشکیلات بهایی است.
۶. دیوید کلی، مسئول مالی محفل بهائیان در انگلیس و کارشناسی ارشد سلاحهای کشتار جمعی در وزارت دفاع این کشور در پوشش اعضای هیئت بازرسی سازمان ملل، ۳۷ مرتبه به عراق سفر کرد. وی از سوی بیتالعدل مأمور بوده تا گزارشهای وزارت دفاع انگلیس را طوری تغییر دهد تا دولت انگلیس برای كمك به اشغال و حمله به عراق متقاعد شود و بدین وسیله زمینه نفوذ بهائیت در عراق فراهم گردد.
کلی به این موفقیت دست یافت، ولیکن پس از افشای عدم وجود سلاح هسته ای در عراق و فشارهای سیاسی داخلی انگلیس در ژوئیه ۲۰۰۳ از سوی نخستوزیر و مجلس انگلستان برای ارائه توضیح خوانده شد، لکن پیش از آنکه در جلسه مزبور حاضر شود به شکل مرموزی کشته شد.[۹]
[۱]. محققان و مورخانی چون کسروی، فریدون آدمیت، مهدی بامداد، خانملک ساسانی، محمود محمود، جواد شیخ الاسلامی، عبدالهادی حائری، محمدرضا فشاهی، احسان طبری، یوسف فضایی، سید سعید زاهد زاهدانی، عبدالله شهبازی، بهرام افراسیابی به ارتباط صبح ازل و بهاءالله با انگلیسیها تصریح دارند.
[۲]. حسن نیکو، فلسفه نیکو، ج ۲، ص ۱۹۶
[۳]. همان ج ۳، صص ۱۶۵ و ۱۶۴
[۴]. عباس افندی، مجموعه خطابات حضرت عبدالبها (خطابات)، ج ۱، ص ۲۳
[۵]. شوقی افندی، قرن بدیع، ص ۱۲۰
[۶]. عباس افندی، مکاتیب ، ج ۳، ص ۳۴۷
[۷]. روح الله مهرابخانی، شرح احوال جناب میرزا ابوالفضائل گلپایگانی، تهران: موسسه ملی مطبوعات امری ، ۱۳۱ ب، صص ۵۵-۵۷
[۸]. گروه نویسندگان، ۱۳۳۹ ش، آهنگ بدیع، محفل ملی روحانی ایران، ش ۱۰، ص ۲۱۹
[۹]. (https://en.wikipedia.org/wiki/David_Kelly_(weapons_expert
منبع: حسین رهنمایی، جریانشناسی فکری- فرهنگی بهائیت، صص ۱۵۶- ۱۶۰
ارتباط با ما: bahaismiran85@gmail.com
